De Kunstpraktijk Dorpstraat 6a 5504 HH Veldhoven T / 040-2904782, 06-53602704 e-mail / info@dekunstpraktijk.nl

Cadeautje

Weet u waarom we eigenlijk nooit meer iets horen over al die Russen die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog? Zegt iemand daar überhaupt nog iets over? Sinds afgelopen weekend houdt mij die vraag bezig. M'n dochter vierde haar verjaardag, ze werd achtentwintig, en voor die gelegenheid had ik voor haar een dik naslagwerk gekocht waarin de hele vorige eeuw in beeldmateriaal is te bekijken. Een prachtig document van honderd jaar geschiedenis. Bij het zoeken naar een cadeautje voor haar in de boekwinkel, bladerde ik door dit fotoboek. Meisjes in petticoats, zwartblakende stoomlocomotieven, vrouwen aan de zwengel bij hun wasmachine, heren in van die badpakken met schouderbanden. Schitterende opnames, allemaal afgedrukt in zwart-wit. En afbeeldingen van de beide wereldoorlogen. Ook van de Tweede Wereldoorlog in Rusland. Ontredderde mensen, aan flarden geschoten huizen, achtergelaten huisraad. Onder een van die foto's stond het onderschrift dat tijdens W.O. II meer dan veertien miljoen Russen waren omgekomen. Misschien heb ik vroeger op school tijdens de geschiedenislessen slecht opgelet, want hiervan stond me echt niets bij. Ook later heb ik daar niets van gehoord of gelezen. En ook nu nog steeds niet. Toch waren het meer dan veertien miljoen gewone Russische burgers, die toen zijn gesneuveld. Ik heb vanmiddag op internet gezocht naar meer informatie hierover. Daar las ik dat de Tweede Wereldoorlog in Rusland haar keerpunt kreeg. Daar hebben de Duitsers voor het eerst het onderspit moeten delven. Tijdens de Veldslag bij Koersk. In de Veldslag bij Koersk wist Rusland uiteindelijk stand te houden, werden de Nazi's op alle fronten verslagen en volgde de conferentie van Teheran. Een eerste topontmoeting waarbij Churchill, Roosevelt en Stalin - de leiders van de geallieerden - aanwezig waren. Het keerpunt in W.O.II.. Het begin van de bevrijding, ook voor Nederland.

Vandaar dat ik mij afvraag waar het standbeeld of het monument in Nederland staat ter herdenking van al die omgekomen Russen. Echt, ik zou het niet weten. Waarom wordt de ene groep oorlogsslachtoffers hier wel herdacht en de andere groep niet? De Joodse slachtoffers uit W.O. II krijgen aandacht in musea en hebben herdenkingsmonumenten, de dwaze moeders uit Argentinië is het gelukt wereldwijd de aandacht te vestigen op de verdwijningen van hun kinderen in Argentinië. Iets minder vers in het geheugen liggen de massagraven in Bosnië en Servië. Dat we er nog mee bezig zijn, komt dat niet voornamelijk door de rechtszaken die nu lopen, waarin de leiders van deze slachtpartijen worden berecht? De doden in Afrika, die zijn gevallen tijdens de gevechten tussen de Hutsi's en de Tutsi's. Ik lees er niets meer over in de krant. De oorlog in Afghanistan, hoor ik op de radio, dreigt nu al een vergeten oorlog te worden. Er waren geen beelden en geen geluiden van deze oorlog. Amerika schijnt zelfs de satellietbeelden opgekocht te hebben. Dus hoe lang onthouden we nog de bombardementen op Bora Bora en de slachtoffers die hierbij zijn gevallen? Wat is er voor nodig dat de doden van een oorlog worden herdacht? Het aantal slachtoffers kan niet het criterium zijn. In Rusland zijn er meer dan genoeg doden gevallen. Meer dan veertien miljoen. Twintig jaar geleden waren dat ongeveer alle inwoners van Nederland bij elkaar. Dat moeten er genoeg zijn geweest. Zou afstand van belang zijn? Argentinië ligt in Zuid-Amerika en dat is echt ver weg. Toch maken we ons hier druk over de mensen die daar zijn verdwenen. En dat deden we al voordat Maxima in beeld kwam. Moet een oorlog van enig belang zijn voor Nederland? Het keerpunt in W.O.II in Rusland was van enorm belang voor Nederland, maar toch worden de Russen die daar destijds zijn gevallen hier niet herdacht. Zou het uitmaken of de doden juist van de tegenpartij zijn of niet? Ook dat was niet het geval in Rusland. De Russen vochten destijds tegen de Duitsers en later ook nog eens met de geallieerden. Een gebrek aan beeldmateriaal, zoals bij de oorlog in Afghanistan, kan eveneens niet de reden zijn dat de doden die in Rusland zijn gevallen van ons geen aandacht krijgen. De dikke pil die ik aan m'n dochter geef laat gruwelijke beelden uit die oorlog zien, dus daar is meer beeldmateriaal in de archieven van te vinden. Zouden we die meer dan veertien miljoen Russische doden gewoon zijn vergeten? Zijn ze toch niet interessant genoeg voor ons of zouden we er niet mee kunnen scoren? Ik begin het bijna te denken. De juffrouw in de boekwinkel heeft het fotoboek ingepakt in een feestelijk cadeaupapiertje. Als ze het mij over de toonbank heen overhandigt buigt mijn arm even door. Zo zwaar is het.

Aurelia van der Burght 23.01.2002

top