De Kunstpraktijk Dorpstraat 6a 5504 HH Veldhoven T / 040-2904782, 06-53602704 e-mail / info@dekunstpraktijk.nl

Familyweb, een eigentijdse tool voor de virtuele leeromgeving

Aurelia van der Burght

Vanuit de gedachte dat de moderne bibliotheek aansluiting zoekt bij de belevingswereld van de jeugd hebben de Overijsselse bibliotheken een doorlopende digitale leerlijn ontwikkeld in de vorm van Familyweb. Deze eigentijdse tool draagt bij aan het beeld van de moderne bibliotheek. De bieb als digitale speelplaats en als informatieve hangplek. Binnenkort zijn de cursussen van Familyweb wellicht te volgen via de virtuele mediatheek, de site van de openbare bibliotheken voor iedereen in het onderwijs.

Uitgerust met koptelefoon, rollerskates, kniestukken en olijke paardenstaart in de wind heet ze je welkom. Webje, onderdeel van Familyweb, laat op een simpele manier aan leerlingen uit het primair onderwijs zien hoe internet werkt. In samenwerking met alle bibliotheken in Overijssel heeft DOBO (Directie Overleg Overijsselse Bibliotheekdiensten) een aantal digitale cursussen ontwikkeld. Bedoeld voor de jeugd, ouders-opvoeders en ‘the elderly'. Samen vormen de internetcursussen een doorlopende digitale leerlijn. Ontwikkeld vanuit de gedachte dat de moderne bibliotheek aansluiting zoekt bij de belevingswereld van de jeugd: de bibliotheek als digitale speelplaats en als informatieve hangplek.

Familyweb is één van de producten welke ontwikkeld is in het kader van ‘Samenhang en Kwaliteit', het plan dat in de periode 1999-2003 een krachtige impuls heeft gegeven aan het Overijssels bibliotheekwerk. Zowel de Provincie als de Overijsselse bibliotheken hebben financieel bijgedragen aan de ontwikkeling van deze digitale leerlijn. ‘Destijds, we zijn vijf jaar geleden begonnen, was het project echt uniek in haar samenwerkingsverband. Provinciebreed hebben alle bibliotheken hun steentje aan de ontwikkeling van Familyweb bijgedragen.' Jeroen Geerdink -consulent bibliotheekvernieuwing- en Jeanette Hofman -coördinator educatief -en groepsgerichtwerk-, beiden werkzaam bij OBD, geven een toelichting op de in's en out's van Familyweb.

Bij de start van Familyweb in 1999, waren computers en browsers wel in beeld maar wist niet iedereen hoe daar mee om te gaan. Ook docenten waren daar niet altijd even goed van op de hoogte. ‘Vandaar dat we hebben gezegd dat het heel behulpzaam zou zijn voor bibliothecarissen om zo'n cursus aan te bieden'. De leerlingen zien het als een aantrekkelijke actieve tool tijdens het jaarlijks bibliotheekbezoek. ‘Als kinderen horen dat ze meteen achter de computer opdrachtjes kunnen doen via internet, is dat veel leuker dan dat je de kinderen vertelt dat ze via de catalogus informatie gaan opzoeken. De bibliotheek is voor hen meteen een stuk minder ‘stoffig' hierdoor.'

Het succes van Familyweb laat zich nu meten in het aantal bibliotheken dat de cursus op haar repertoire heeft staan. Tachtig procent van de Overijsselse bibliotheken bieden de cursussen aan. Daarnaast maken de bibliotheek van Nijmegen en de stadsbibliotheek van Utrecht beiden gebruik van de cursus.

Zoekvaardigheid

Hoewel de markt inmiddels een groot aantal internetcursussen aanbiedt, wijzen beide medewerkers van DOBO op het nut van de digitale leerlijn. ‘De nadruk van Familyweb komt steeds meer te liggen op de zoekvaardigheid. Kinderen weten wel hoe een browser en internettoepassingen werken. Maar echt gericht zoeken op internet en informatie kritisch naar waarde inschatten, dat blijkt heel moeilijk te zijn'. Kinderen hoppen reuze snel van de ene naar de andere site, zonder te kijken of een internetpagina wel betrouwbaar is. ‘Bijvoorbeeld als je zoekt naar informatie over Greenpeace. Dan kan je op een site van Greenpeace zelf terecht komen, maar je kan ook op een privé-site belanden. Het is belangrijk dat leerlingen weten dat de herkomst van de gevonden informatie een graadmeter kan zijn voor de betrouwbaarheid ervan.'

Een ander onderdeel van de vaardigheid in het zoeken op internet wordt gevormd door het intoetsen van zoektermen. ‘Dat wordt door leerlingen gewoonweg niet goed gedaan. Heel vaak gaan ze gewoon gokken en zijn ze al gauw tevreden met ‘zo ongeveer' moet het wel zijn. Het is onze bedoeling dat hoe ouder de kinderen zijn, hoe nauwkeuriger en verfijnder zij de zoektermen kunnen hanteren. Door bijvoorbeeld ook te denken aan combinaties van zoekwoorden.' Verder laat de cursus zien dan er meerdere zoekmachines zijn waarin gezocht kan worden. Belangrijk voor effectief surfgedrag is dat leerlingen leren om langer achter een en dezelfde pagina te blijven zitten. ‘De kinderen van nu zijn gewend aan snelheid. Het is allemaal flitsend, snel, sneller, snelst. Ze nemen niet de tijd om even langer voor een internetpagina te blijven stilstaan'. De cursussen voorzien dan ook in momenten van reflectie. Aan de hand van vragen kunnen de cursisten zichzelf testen of de stof ook is beklijfd. ‘Een ander punt is dat ouders en opvoeders het surfgedrag van hun kroost vaak niet kunnen volgen. Voor veel ouders is dat echt een probleem. Vandaar dat we ook aan hen hebben gedacht bij de opzet van de digitale leerlijn'. Mamaweb is daarvan het resultaat.

Virtuele leeromgeving

Was het aanvankelijk de bedoeling om via Familyweb richting het basisonderwijs een meerwaarde te geven aan het bibliotheekwerk, inmiddels zijn vanuit Familyweb ook andere digitale cursussen ontstaan die zich richten op uiteenlopende doelgroepen. Mr. Web, Webje, Mamaweb en Grannyweb vormen samen de digitale familie van Familyweb . Searchweb is bedoeld voor de kids en hun docenten uit het basis -en voortgezet onderwijs. De nieuwe aanwinst van vorig jaar, WebTurka, richt zich op Turkse volwassenen. Andere voorbeelden zijn Storyweb, Vragenderwijs en FictiedossierVMBO. Via Storyweb is een digitale reis door kinderboekenland te maken. Vragenderwijs is de digitale speurder waarmee ‘bovenbouw'-kinderen aan de bieb direct digitale vragen kunnen stellen. FictiedossierVMBO kan de helpende hand bieden aan leerlingen van klas 3 en 4 van het VMBO bij het maken van hun fictiedossier.

Het succes van Familyweb is mede te danken aan het concept. ‘We hebben kunnen werken met Frank de Wit, een van de zeldzame vormgevers die in staat is een goed product neer te zetten.' Kenmerkend is de manier waarop de cursussen zijn ingericht. Kleurrijke en speelse animaties, vergelijkbaar met de manier waarop een stripverhaal zich leest. En compleet met tekstballonnetjes. ‘De tijdloosheid van het idee spreekt jong én oud aan', aldus de consulent, ‘bovendien geeft het ons de mogelijkheden om ook in de toekomst Familyweb door te ontwikkelen.' Familyweb beantwoordt tevens aan een van de doelstellingen zoals geformuleerd in het programma ‘Samen met Scholen', een van de doelstellingen in ‘Samenhang en Kwaliteit'. Het programma wil er naar toe werken dat bibliotheken meer gekoppeld worden aan leertrajecten die leerlingen afleggen. Dit vanuit de gedachte dat bibliotheken en scholen elkaar sterk aanvullen. Beiden instituten bieden de schoolgaande jeugd immers hulp bij het ontwikkelen van lees – en informatievaardigheden. En beide instellingen worden gefinancierd vanuit publieke middelen. De digitale leerlijn is een goede aanvulling op de virtuele leeromgeving waarin de kinderen van nu en van de toekomst worden geplaatst. Het toevoegen van www.familyweb.nl aan de Virtuele Bibliotheek is een logische volgende te nemen stap in de ontwikkeling van Familyweb . ‘Op deze manier kunnen de scholen direct contact maken met onze internetcursussen. Het is dan niet meer noodzakelijk dat er eerst bezoek aan de bibliotheek wordt gebracht'.

Na het overwinnen van de gebruikelijke eerste kinderziektes in de beginfase zijn nieuwe gebruikers zonder meer enthousiast over de digitale cursussen. ‘De ervaring die ik zelf met het onderwijs heb, is dat het erg gewaardeerd wordt. Zowel door de kinderen als de docenten', aldus Jeanette Hofman. De cursussen blijven aanspreken doordat opdrachten iedere keer weer worden bijgesteld. ‘Vier jaar geleden had de jeugd belangstelling voor bijvoorbeeld andere pop-groeps dan nu, dus dat passen we aan.' Binnenkort komt Mr. Web eveneens in de revisie. Dit programma krijgt een gehele up-date.

Meer informatie over Familyweb is te lezen via www.familyweb.nl of u kunt contact opnemen met de unit educatief werk van de OBD via tel.nr. 0548-634444

Dossier kennis en Media 5, 3e jaargang 2004

top