De Kunstpraktijk Dorpstraat 6a 5504 HH Veldhoven T / 040-2904782, 06-53602704 e-mail / info@dekunstpraktijk.nl

Kleinschaligheid voor VMBO leerling bij museumbezoek

Aurelia van der Burght

De vier pioniersjaren van het G.R.A.S. project in de hoofdstad hebben hun vruchten afgeworpen. Ook de komende jaren kunnen VMBO-leerlingen instappen op de museum-arrangementen die G.R.A.S. speciaal voor hen in vier grote Amsterdamse musea heeft ontwikkeld.

Heel voorzichtig en voorzien van witte handschoenen halen de jeugdige bezoekers de kleurige schilderijen uit hun verpakking. Het symbool op de voorzijde van de groene kisten geeft al aan dat de inhoud breekbaar kan zijn. Opgelet dus! Vervolgens raadplegen ze de chequelist van het conditierapport. Iedere oneffenheid, iedere beschadiging in het schilderij wordt door hen nauwkeurig vastgelegd. Tweede klassers VMBO van het Rosa College uit Amsterdam zijn vanochtend, via het G.R.A.S. project, te gast bij het Van Gogh Museum in Amsterdam. Het groepje van tien leerlingen is ingestapt op het arrangement Museum@work, een van de vier arrangementen die het G.R.A.S. project speciaal voor het VMBO heeft ontwikkeld. Het G.R.A.S. project is het educatieve samenwerkingsproject van vier grote Amsterdamse musea. Het Van Gogh-, Rijks-, Amsterdams Historisch- en het Stedelijk museum richten zich met dit project gezamenlijk specifiek op de VMBO leerling. Was er al wel een museumaanbod voor HAVO en VWO, voor de VMBO leerling was er op dit gebied nog erg weinig voor handen. Ondanks het feit dat zestig procent van de Nederlandse schoolgaande jeugd het VMBO volgt. Het initiatief dat vier jaar geleden met behulp van een jaarlijkse subsidie van de gemeente Amsterdam en het ministerie van OCW van start is gegaan is uitgemond in een uniek samenwerkingsproject. 'Juist die samenwerking tussen deze instellingen rond het Museumplein vormt een duidelijke meerwaarde', aldus Roos Goossens, coördinator van het G.R.A.S. project. De vier pioniersjaren van het G.R.A.S project hebben dan ook hun vruchten afgeworpen. Het was de bedoeling dat minimaal 200 VMBO-klassen over een van de drempels van de deelnemende musea zouden komen. Daar is G.R.A.S. volledig in geslaagd. Scholen van binnen -en buiten Amsterdam zijn door G.R.A.S. begeleid. 'En als pilotproject is het tevens een voorbeeldproject voor andere musea in Nederland', geeft de coördinator aan. 'Vanwege de kostprijs zal het niet volledig door hen overgenomen kunnen worden, maar onderdelen uit ons project zijn zeker toepasbaar.' Ondanks het feit dat het G.R.A.S. project vanaf volgend jaar vanwege de bezuinigingen niet meer kan rekenen op voortzetting van de overheidssubsidie, kan G.R.A.S. haar weg toch vervolgen. 'De vier musea willen allemaal ons aanbod voor de VMBO leerling handhaven. We gaan verder in een wat afgeslankte vorm waarbij voorlopig geen ruimte meer is voor het ontwikkelen van weer nieuwe arrangementen'.

Kleine groepjes

Met de vier bestaande arrangementen bedient G.R.A.S. zowel de onder -als bovenbouw van het VMBO. Museum@work is bedoeld voor de leerlingen van de onderbouw en is gericht op de dagelijkse activiteiten binnen de museummuren. De bovenbouw heeft de keus uit drie programma's. Trendwatcher, voor de leerlingen met verzorging en economie in hun pakket, gaat in op het verschijnsel trends en de invloed van de tijdgeest. De VMBO leerlingen met de keuze techniek kunnen instappen in Haken & Ogen. Zij worden uitgedaagd mee te denken met de museumrestauratoren. Het programma Xtremen stimuleert om eens verder te kijken dan je neus lang is. Vanuit het oogpunt 'wie een ander perspectief kiest, komt vaak tot nieuwe inzichten'. Kern van G.R.A.S. is het gekozen uitgangspunt. Hierin staat de VMBO leerling centraal en niet direct de leerstof . 'We hadden de voorkeur voor deze aanpak omdat museummedewerkers vaak moeite hebben zich in te leven in de belevingswereld van juist deze groep kinderen. Hoe denken en handelen deze leerlingen? Op welk niveau hebben zij les. Vervolgens maak je een keuze over de manier van presentatie van de stof aan deze leerlingen', licht de coördinator toe. Het een en ander heeft geleid tot de gezamenlijke overtuiging dat museumbezoek van VMBO-ers in kleine groepjes het meest effectief zou zijn. 'Dat was niet gebruikelijk. Meestal is een rondleiding in een museum gericht op een hele klas. In onze opzet verdelen we een klas over groepjes van ongeveer tien leerlingen. Juist dat kleinschalige, daar zit de kracht in van onze aanpak. Deze leerlingen hebben relatief gezien een kortere spanningsboog. Op deze manier kunnen we hen meer aandacht geven. Ook de kinderen zelf hebben het gevoel dat hierdoor een directer contact ontstaat'.

Intensief

Consequentie van de keuze voor de kleine groepjes was dat het G.R.A.S. project eigen museumdocenten is gaan inzetten, puur gericht op de VMBO leerling. Een selectie en een intensieve training onder de noemer 'Interactief Rondleiden' is hier aan vooraf gegaan. De gezamenlijke pool van museumdocenten die op deze manier is ontstaan vormt de basis van de gekozen methodiek. 'Door de manier waarop wij de leerstof aanbieden ontstaat er voor de VMBO leerling op verschillende plekken, over eenzelfde onderwerp, meerdere leermomenten' vertelt Roos Goossens. De leerlingen leggen hierdoor een intensief traject af. G.R.A.S voorziet in een voorbereidingsles op school. Daarna volgt het museumbezoek. De afronding vervolgens, in de vorm van een verwerkingsles, vindt weer plaats op school. 'De interactieve component in onze aanpak is te herkennen in de manier waarop de museumdocent de leerlingen tegemoet treedt. Er wordt iedere keer ruimte gelaten voor ieder kind om te reageren vanuit zijn of haar eigen culturele achtergrond. Dat is voor ons cruciaal en tevens de grondslag voor onze interculturele benadering. In de ontmoeting met de museumdocent, de museale omgeving en de kunstwerken voelen de kinderen zich vrij om te kunnen reageren op wat ze zien of ervaren'. En dat lukt uitstekend, gezien de reacties van de schooljeugd deze morgen. Tussen de museumdocent en de leerlingen ontstaat in een ontspannen sfeer een heel gesprek bij het zelfportret van Vincent van Gogh. 'Qua sfeer schildert hij toch wel anders', merkt Maryam op. Derya en Naziha vullen aan: 'Het is een beetje vierkantig wat hij doet, met vette kleuren, hele dikke verf en streepjes.' 'Maar wat is het een lelijkerd', laat een ander zich ontvallen. Op de vraag of Van Gogh nog familie had krijgt de museumdocent heel wat respons. Aangekomen bij de 'Aardappeleters' roept een van de leerlingen spontaan: 'Die ken ik!' Ze aten toen al de schilletjes op.' Aan het eind van de ochtend, terug in het museumatelier, wordt het bezoek nog even met elkaar besproken. Op de vraag of ze later in het museum zouden willen werken zegt Derya: 'Ja zeker, lijkt me erg leuk. Dan kan je allerlei talen spreken, dat zou ik best wel willen.'

Meer informatie over het G.R.A.S. project is te lezen via www.grasproject.nl

Dossier kennis en Media, 2004 / nummer 4

top