Aan de hand van de thematiek ´zomer´ - binnen de school een lopend thema - kregen de docenten van Toermalijn bestaande gedichtjes aangereikt. Hieruit maakten zij een keuze en met het gekozen gedichtje gingen de docenten - als voorbereiding op de workshop schilderen- met hun leerlingen twee weken voordat de workshop schilderen plaats zou vinden, aan de slag.

Waar denk je aan, bij het horen van dit gedichtje? Kan je zelf een eigen filmpje maken in je hoofd? Hoe ziet dat er dan uit? Wat betekenen de zinnen van het gedichtje voor jou? Wat voel je bij het horen van deze zinnen?

Iedere klas werkte aan een eigen 'blad' met sfeerbeelden, associaties en gevoelens.

De workshop schilderen was opgebouwd in twee delen. Tijdens het eerste deel grepen we even terug op het 'blad' met de bedoeling de kinderen weer in de sfeer van hun gedichtje te brengen. Aansluitend maakten de leerlingen ieder een eigen tekening aan de hand van een woord, een zin of hun eigen gevoel bij het gedichtje. Tijdens het tweede deel van de workshop werkten de leerlingen met acrylverf op een canvasondergrond van 30cm x 30cm. Waarbij de eerder gemaakte tekening als inspiratiebron kon dienen.

‘Workshop rijmen, sponzen en kwasten' – Toermalijn te Helmond

Verslag

Uitgangspunt van deze workshop was dat in samenwerking van de school Toermalijn en De Kunstpraktijk deze workshop 'rijmen, kwasten en sponzen' gerealiseerd ging worden. Dit aan de hand van eerdere ervaringen van De Kunstpraktijk met de combinatie poëzie, kinderen en schilderen. De gehele opzet is doorgesproken, met daarbij lokaalkeuze en schoolperiode waarin de workshop het beste kon vallen. Daarbij werd een match gezocht met het eigen programma van de school. Uit de (bestaande) gedichten die door De Kunstpraktijk zijn aangeleverd, is door de betrokken docenten een keuze gemaakt. Vervolgens zijn de gedichten in de klas door de eigen docenten met de leerlingen doorgesproken en behandeld. De papieren sheets zijn de weerslag hiervan.

Tijdens de inleiding op de workshop – onderdeel tekenen en schilderen - bleek dat de leerlingen zich nog heel wat van deze gedichten wisten te herinneren. Zij konden ook benoemen waar de gedichten over gingen. Woorden en zinnen uit de gedichten kwamen bij hen boven drijven en kregen opnieuw betekenis. Aan de hand hiervan zijn de leerlingen tijdens de inleiding verder geleid in associaties. Zowel in gevoel, beeld als klank. Het was een speelse introductie op de workshop.

Daarna hebben we leerlingen uitgenodigd een tekening te maken met viltstiften aan de hand van een woord uit het gedicht. Ze waren geheel vrij in wat te tekenen. Het resultaat hiervan was dat de tekeningen inderdaad ook de zee, de zon, het strand etc. lieten zien.

De volgende opdracht was om met sponsjes en acrylverf op canvasbord te schilderen aan de hand van de eerder gemaakte tekening. Ook hierin waren de kinderen geheel vrij om hun tekening te ‘vertalen'. Met als achtergrond dat de kinderen ervaren dat het materiaal waar je mee werkt bepalend is voor wat er gebeurt, voor wat je kan laten zien. En dat voelden de kinderen heel goed aan. Eerst een beetje aftastend en onwennig. Maar al gauw kwamen ze tot de ontdekking dat je met een sponsje op allerlei manieren kan werken en daarin maakten ze zelf een keus. De een werkt met de zachte kant, dat voelde beter aan. De ander werkte met de harde zijde: daardoor kon je in de verf witte lijnen mee laten lopen. En de volgende werkte al deppend. De keuze van manier van werken heeft ook te maken met de aard van de kinderen zelf, en dat laten zij op deze manier ook zien. Door ze vrij te laten hebben ze de mogelijkheid zichzelf te laten zien.

De een werkte met herkenbare vormen, de ander bleef wrijvend bezig. De laatsten hadden behoefte om toch meer ‘beeld' te laten zien. Dit werd aangereikt door te wijzen op het gebruik van stokjes waarmee je in de verf lijnen kunt trekken. De schilderijtjes die op deze manier al schilderend zijn ontstaan verwijzen veelal niet meer naar de tekening, maar laten nieuwe vormen zien waarbij de eerder gemaakte tekening de ‘opstap' was.

De leerlingen hebben ervaren dat gedichtjes (woorden) aanleiding kunnen zijn om eigen beelden of ´filmpjes´ te vervaardigen. In dit geval hun tekeningen en kleine schilderijtjes. De kinderen hebben op een speelse wijze geleerd dat de drie hoofdkleuren bij menging oranje, groen en paars geven. Alles door elkaar mengen geeft bruin of grijs. Ook hebben ze geleerd dat je met verf steeds weer een nieuwe laag verf kan aanbrengen over de andere heen. Opmerkelijk was dat de kinderen op deze wijze een uur lang geconcentreerd en goed bezig konden zijn met de tekeningen en de schilderijen. Ook van elkaar hebben zij kunnen leren, door te zien wat de ander deed. De eigen docenten van de groepen waren alleen tijdens de inleiding bij de workshop aanwezig. Daarna kwamen ze steeds eventjes poolshoogte nemen. Dat leverde voor de kinderen een vrij gevoelde sfeer op, waarin het goed toeven was. Het weer speelde ook een handje mee, het was een zonovegoten dag waardoor de leerlingen met hun schildersezels buiten konden werken. De thematiek van de workshop sloot geheel aan bij de ´overall´ thematiek waar de school zelf in die periode mee bezig was. Daardoor werd de workshop ´rijmen, sponzen en kwasten´ door de kinderen als een vanzelfsprekendheid ervaren.

Veldhoven, De Kunstpraktijk / Aurelia van der Burght

Uit rijmpjes en versjes uit de nieuwe doos