De Kunstpraktijk Veldhoven T / 040-2904782, 06-53602704 e-mail / info@dekunstpraktijk.nl

Transparantie versus geslotenheid

Tijdens de eerste tentoonstelling van dit jaar presenteerde het Odapark werk onder meer van Hede Bühl en Chiharu Shiota, twee kunstenaars wonend en werkend in Duitsland.

Een terugblik door Aurelia van der Burght.

Met de keuze voor de werken van de twee kunstenaars brachten de conservatoren van het Odapark een verrassende combinatie. In de zijvleugel van het Theehuis de betoverende installatie 'Sleeping Performance' van Shiota; buiten en binnen in de ruimte van het Theehuis zelf, beelden en tekeningen van Hede Bühl, zwijgzaam en stil aanwezig.

De dertig jarige Shiota, afkomstig uit Japan, bouwde ter plekke met woldraden haar zwerk waarin ze zelf kon gaan liggen door er een bed in de plaatsen. En maakte zichzelf daardoor onbereikbaar. Het deed je denken aan gedachten -verward-, gedachtespinsels die je meenamen, waarin je ver weg kon drijven. De tijd, die de performance innam, gaf je daar ook alle gelegenheid toe. De realiteit van het trage gedrup van het water zette je weer met beide benen op de grond. Ze had haar constellatie zichtbaar gemaakt voor de toeschouwers en was tijdens de performance zelf ook onderdeel hiervan. Zo tekent ze haar beelden in de ruimte. Aan de ene kant niet te grijpen, maar wel tastbaar. 'Als ik de performance uitvoer', vertelt Shiota zelf, 'wordt het beeld ook realiteit, het bestaat dan niet alleen in mijn verbeelding. Alleen als ik het uitvoer, dan kan ik het beeld niet zien, dan is het alsof mijn werk niet bestaat'.

Tekent Shiota haar gedachtespinsels uit in de ruimte, Hede Bühl laat ze in haar stenen en bronzen koppen opgesloten zitten. De buitenkant van de gepolijste oppervlaktes doet je niet vermoeden dat het daar binnenin woelt en warrelt. De chaotische lijnen in haar tekeningen, waar ze orde in probeert te scheppen, laat die binnenkant wel zien. 'Binnen in de koppen, wordt de ruimte ingenomen door een bolvorm en een eivorm, die vormen probeer ik iedere keer weer samen te brengen', zegt Hede Bühl (Düsseldorf, 1940). 'De banden, vaak worden ze in de sculpturen onderbroken, houden die twee vormen bij elkaar'. De koppen, zonder monden, zonder oren en bedekte ogen hebben hun blik naar binnen gericht, zijn verhullend en vooral blijvend aanwezig. Ze lijken de toeschouwer te wijzen op een onthaasting. Een onthaasting waar die toeschouwer ook onderdeel van wordt omdat hij zich tussen de stenen hoofden in kan bewegen. Tijd is voor Hede Bühl een belangrijke factor in haar werk, niet alleen bij het uithakken van de hoofden -ieder hoofd is een jaar werk -maar ook wat betreft in dat wat ze wil laten zien. 'Wil je iets te pakken krijgen dan kost dat veel tijd, het gaat iedere keer om keuzes en beslissingen die niet meer terug te draaien zijn'. Ligt een chaos van lijnen ten grondslag aan haar koppen, in de uitvoering is Bühl op zoek naar zuivere symmetrie. 'De geslotenheid van de beelden verlangt een midden', geeft Bühl aan. Een symmetrie die ook in de opstelling van haar werk in de ruimte van het Theehuis optimaal is. 'De opstelling van de sculpturen gaat een verbinding aan met de architectuur van het Theehuis. De menselijke maat van de ruimte, de ritmische herhalingen die we zien, het lijkt wel alsof het voorbestemd is'.

De transparantie in het werk van Shiota, tegenover de geslotenheid van de koppen van Bühl; spinsels van de een waarneembaar aanwezig, terwijl de ander ze juist verhuld en daarbij de tijd die beide kunstenaars op geheel eigen wijze in hun werk betrekken. De beelden staan bij mij nog steeds op mijn netvlies.